TheQAlliance.png
Qichwa Wikidiyaqa 2020 Qichwa Simi Aktiwismumanta Atipanakuypi, yupaychasqa suñaytam chaskikurqan

———— Qichwa Wikipidiya - kuskallapunim qispichikusun ————
"Wikipidia en quechua obtiene reconocimiento en 1er Concurso de Activismo Quechua"

WikilogoQichwa.png

Haykumullanki Urin Qichwa Wikipidiyaman
Ayakuchu-Chanka · Qusqu-Qullaw · Santiagu-Qhatamarka
Piruw ·  Qullasuyu ·  Chili ·  Arhintina

Qillqasqa p'anqayuqñam: 22 434
Qhichwa qillqaqkuna: 42
Kay killap panq'an: Uyuni

  • 2019-2020 Kurunawirus lliw unqurichiq (kastilla simipi: Pandemia de enfermedad por coronavirus de 2019-2020) nisqaqa huk wamaq unquymi kay kurunawirus 2019 (COVID-19) sinchi samay ñak’ariy kurunawirus 2 (SARS-CoV-2) nisqamantan paqarimurqan. Wamaqllaraq mirariytam qallarirqa Wuhan, Hubei pruwinsya, Chunwa Runallaqta Ripuwlikapi, qhapaq raymi killa 2019 watapi; 11 ñiqin pawqar waray killapi 2020 watapim chayllaraq Hamp'i Tiqsimuyup Tantanakuyqa hatun unquytaqa riqsirqurqa. 5,070,000 unqukunañam 21 ñiqin aymuray killakamalla kachkan, kanmansi 188 suyu ayllukunapi ima, 332,000 wañusqata hinallataq 1,930,000 qaliyasqata saqispan.
  • Chipaya runa nisqakunaqa huk runa llaqtam, Chipaya llaqtapi, huk llaqtachakunapipas, Sawaya pruwinsyapi, Buliwya mamallaqtapi tiyaq. Uru runakunaqa chipaya simitam riman, achka runakunataq aymara simitapas, kastilla simitapas riman. Kimsantinmi Uru runallaqta kan: Uru Chipayakuna, Uru Iruhitukuna, Uru Muratukuna.
  • Pachakutiq Inka Yupanki (Pachakutiq Yupanki ñisqapas, kastilla simipi: Inca del cambio del rumbo de la tierra, digno de estima) Inkakunap isqun ñiqin qhapaqninsi, Hanan Qusqup tawa ñiqin qhapaqnin karqan. 1438 watamanta 1471 watakama qhapaq inkas karqan. 1438 watapi K'ana runakunap Qanchi runakunappas yanapayninwan Chanka runakunata Yawarpampapi atirqan, suyunkuta Tawantinsuyuman hap'imuspa. 1460 watapi Wankakunata atirqan, 1470 watapitaq Chimukunata.
Akllasqa panq'a


Anta-Sitwa Killapi
Piruw Mamallaqtaqa Ispañamanta 1821 wata 28 p'unchaypi qispikusqa. Chaymanta Piruwanu runakunapaq anchata yupaychasqa p'unchaymi kan.
Ayriwa Killapi
Artemis program: NASAqa SpaceXta, Dyneticsta akllachisqan killa chayananpaq. Hukllachasqa Amirika Suyukunap ch'usaq puriqnin runakunaqa 2024 watapi ripukunqaku.


Anta-Sitwa Killapi
Asarsuyupa awqaqninkuna, Hayasuyup awqaqninkunawan maqanakusqan, kay maqasqankumanta suqta chunka runakunaqa wañukusqan.
Pawqar-Waray Killapi
Kurunawirus unquynin: Qullasuyup, Piruwpa, Ikwadurpa umalliqkunaqa runakunanman wasipi waqaychachun mañakusqan, ama kurunawirus unquyta hap’ichinanpaq.

Artemis Antakillaqa alistakuchkan purichinanpaq


Anta Sitwa · Chakra Yapuy · Tarpuy killa
  • Mama Llaqtap San Markus Kuraq Yachay Sunturnin (kastilla simipi: Universidad Nacional Mayor de San Marcos, UNMSM; latin simimanta: Academia Sancti Marci Urbis Regum in Peruvia) nisqaqa Piruwpi qhapaq Yachay sunturmi, Lima llaqtapi. Aswan chaninchasqa, sut'inchasqa yachay wankurina Piruw mamallaqtapi kan, hinan kaspa Piruwpi, Awya Yalawpi ñawpaq yachay sunturnin kan. 1548 watapi, Santo Domingo kunwintupi pata yachaqkunamanta qallarisqaku. Fray Tomas de San Martín nispa, chiqanchasqa paqarirqaku, hinaqtin 1551 wata ayriwa killa 12 ñiqin Carlos I Ispañamanta Qhapaq kamaqillqanninwan chaynallata kawsarirkaku.
  • Qhichwa simi icha Runasimi ñisqaqa Urin Awya Yalapi rimasqan rimaymi. Tawantinsuyup siminsi karqan. Kunanqa yaqa 14.000.000 runam kay simita rimanku, Piruwpi, Buliwyapi, Arhintinapi, Ikwadurpi, Chilipi, Kulumbyapi kaytaqa riman. Lliw Awya Yala rimaykunamanta astawan rimaqniyuqmi. Qhichwa sutita churarqa runasimiman Fray Domingo de Santo Tomás, ñawpaq qillqaq kay simimanta.Simi yachaqkunaqa rimanakun, qhichwa simi hukllachu achkachu rimay. SIL International ñisqa tantanakuy ñinmi, 42 rimaymi, nispa. Qhichwa Simi Hamut'ana Kuraq Sunturtaq ñinmi, huklla simi, Qusqu llaqtap rimayninmi huklla allin qhichwa simi, ñispa. Ichataq Chanka rimaqqa manam Wanka rimayta hap'inchu, Wankataq manam Chanka rimaytachu.
  • Pacha q'uñichiy nisqaqa chimlasay, huk pacha q'uñichina nisqa wapsikunarayku wayra pachap q'uñiyninmi. Inti tiksi muyuta achkiy, k'uyu qhipa, huk illanchaykunawan illanchaspa q'uñichiptin, tiksi muyutaq puka ñawpa nisqatam hawa pachaman illanchan. Pacha q'uñichina wapsikuna chay achkiy, k'uyu qhipa illanchaykunata chimpachinmi, manataqmi puka ñawpatachu. Chay puka ñawpa illanchayta allpaman rirpuchaspa wayra pachapipas hark'aspa allpa pachatam wayra pachatapas q'uñichinmi
  • Ñawpa pachas Punapi ancha achka qiwuña-qiwuñas karqan, kunan pachataq chaymanta chunka ch'iqtallamantas aswan pisillas puchuq kachkan. Tawantinsuyu pachapiqa Inkakuna ama sach'a muthuychu ñiqsi karqan. Ispañulkuna hamuptinqa achka sach'akunas michina ruranapaq muthusqa karqan. Kunan pacha mana chayllaña q'iru kaptinmi, runakuna qiwuñakunata yamt'apaq wasichanapaqpas muthunku. Llamakuna qiwuñap raphinkunatam mikhunku. Chaywan musuq qiwuña manañam wiñanchu. Lluqsiq qaranrayku qiwuña utqayllam rawran. Chayrayku achka qiwuñatañam kañarqanku.
Kusa qillqa

Kusa qillqa


Hanan KichwaHanan Piruw QichwaAnqash-Wamali QichwaYaru-Wanuku QichwaWanka QichwaYawyu QichwaUrin QichwaQichwa-Simikuna.svg
Kay rikchamanta
   Urin Qichwa
Ayakuchu · Qusqu-Qullaw · Istiru
   Hanan Kichwa
Kichwa · Chachapuya · Lamas · Inga
   Hanan Piruw Qichwa
Kashamarka · Kañari · Inkawasi
   Anqash Qichwa
Waylas · Qunchuqu · Wamali
   Yaru-Wanuku Qichwa
Pasqu · M-Y-L · Wallaqa
   Wanka Qichwa
Shawsha · Waylla
   Yawyu Qichwa
Yawyu · Chincha · Laraw · Lincha

trara
Llamk'anakuna


trara
Mañasqa qillqakuna
Uyuni.

Hunt'a kalindaryu (hunt'asqam! :-) Ima tukusqakunata, yurisqakunata, wañusqakunata yapaychik!) · Anti hampina ; - Quya pukllay · Rinasimintu · Amirika Tariy · Phransis Pachakutiy · Chiri Maqanakuy · Apartheid · Noam Chomsky · Barruku · Klasisismu · Rumantisismu/Rumantiku · Garry Kasparov · English help (translate from Ayuda en castellano) · Contribute effectively (translate from Contribuir efectivamente) · AH1N1 · Influenza · Qispikusqa · Mama llaqtap hawan · T'iqisqa kay · Runa llaqtap sutin · Ankichiy tuyru · ISO 3166-1 · Sistema muscular · HDI · Gran Depresión · Gran Recesión · Kurunawirus · SARS Kurunawirus 2 · 2019 Kurunawirus unquy · 2019-2020 Kurunawirus unquy mast'akuy · +

trara
Hispanohablantes
Machu Pikchu.

La familia de lenguas quechuas es hablada por más de 10 millones de personas, principalmente en la zona andina de Sudamérica. Lamentablemente existe poca literatura en lenguas quechuas, tanto impresa como electrónica, por lo cual la mayoría utiliza estas lenguas únicamente para la comunicación oral. Es así que las 7 Wikipidiyas en lenguas quechuas resultan de gran importancia al ser las únicas enciclopedias para cada una de las lenguas y dialectos quechuas actualmente vivos.

Si hablas español y te gustaría ayudar aquí, en Wikipidiya en quechua sureño, ¡eres bienvenido! Tal vez sepas poco o nada de quechua sureño. Entonces, puedes informarte más en: Hispanohablantes, Contribuir efectivamente, Frases útiles y Ayuda en castellano.

trara
English Speakers

If you speak English and would like to help here at Wikipidiya, you are welcome! Maybe you know little or nothing of Quechua. Then, you can find out more at information at English speakers, Contribute effectively, Useful phrases, and Help in English.


Wikipidiyaqa Wikimediap ruraykamayninmi. Kaymi huk qispi ruraykamaykuna:

Commons-logo.svg
Commons
Multimidya
Wikinews-logo-51px.png
Wikiwillay
Willaykuna
Wiktionary-logo-51px.gif
Wikisimitaqi
Simitaqi
Wikiquote-logo-51px.png
Wikinisqa
Nisqakuna (incubator)
Wikibooks-logo-35px.png
Wikiliwrukuna
Liwrukuna
Wikisource-logo.png
Wikipukyu
Pukyu qillqakuna
Wikispecies-logo-35px.png
Wikirikchaq
Rikch'aqkuna
Wikiversity-logo-41px.png
Wikisuntur
Yachay suntur
Wikimedia Community Logo.svg
Meta-Wiki
Ruraykamay ayninakuy
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.