Уæрæсе

Уæрæсе[1] (уырыс. Россия) кæнæ Уæрæсейы Федераци (уырыс. Российская Федерация) у федералон æрдæгпрезидентон республикæ Евразийы цæгаты. Ныгуылæнæй скæсæнмæ æмарæн у Норвеги, Финлянди, Эстони, Латви, Литва, Польшæ, Белорусси, Украинæ, Абхаз, Гуырдзыстон, Хуссар Ирыстон, Азербайджан, Хъазахстан, Китай, Монголи æмæ Цæгат Корейимæ. Доныл ын ис арæн АИШ-ы штат Аляскæимæ æмæ Японимæ. 17 милуан квадратон километр ахсгæйæ, Уæрæсе у дунейы стырдæр бæстæ. Йæ цæрджыты нымæцмæ гæсгæ та у дунейы фарæстæм. Цæры дзы 142 милуан адæймаджы. Йæ сæйраг æмæ стырдæр сахар у Мæскуы.

Уæрæсе (Уæрæсейы Федераци)
Россия (Российская Федерация)
Тырыса Герб
(байхъус )
Фæзынд 862 азы[1]
Æвзаг уырыссаг
Сæйраг сахар Мæскуы
Стырдæр сахартæ Мæскуы, Бетъырбух, Новосибирск, Екатеринбург, Дæллаг Новгород, Хъазан, Самарæ, Омск, Челябинск, Ростов-Доныл
Хицауиуæджы хуыз Республикæ
Президент
Хицауады сæргълæууæг
Владимир Путин
Дмитрий Медведев
Фæзуат 17 125 187 км²
Доны процент 4,22
Цæрджытæ
• Бахыгъд (2014)
• Сфыст (2010)
Æнгомад

143 666 931 ад.
142 856 536 ад.
8,39 ад./км²
ÆМП
• Æдæппæт (2006)
• Иу адæймагмæ
дунейы 9-æм
1,746 трлн. [2] $
13 210 [3] $
Валютæ Уæрæсейы сом
Интернет-домен .ru, .su [4], .рф [5]
Телефонон код +7
Сахатон таг [[UTC+2…+12[6]]]
  1. «Вариæгты æрхуынды» аз. Нырыккон формæйы Уæрæсе фæзынди 1917 азы, нырыккон номæй хуынд 1991 азæй.
  2. ЦРУ-йы Дунейы факттыл чиныгмæ гæсгæ
  3. IMF report data (april 2007)
  4. Доменная зона .su постепенно выводится из обращения
  5. Кириллон, скусдзæн 2009 азы сæрдæй.
  6. Уæрæсейы у декретон рæстæг

Уæрæсе у минералон æмæ энергион ресурсты стырдæр дарæг, нефт æмæ æрдзон газы стырдæр къахджытæй иу.

Цæрджытæ

Æдæппæтæй цæрджыты нымæц у 141 888,9 мин адæймаджы (1 июны 2008), дунейы цæрджытæй 2,13 %. Уыдонæй 4/5 цæрынц бæстæйы европæйаг хайы (Уралимæ). Адæмæй 73% цæрынц сахарты.

Уæрæсейы цæрынц 180 адæмыхаттæй фылдæр, уыдонæй уырыс сты 81,5% (2002-æм азы сфыстмæ гæсгæ).

Ирæттæй сæ фылдæр хай цæрынц Уæрæсейы (Цæгат Ирыстон æмæ æндæр регионты).

Истори

  • Рагон Уырыс (уырыс. Древняя Русь), (Киевы Уырыс) (862—1242)
  • Владимиры кънйазад (1157—1389)
  • Мæскуыйы кънйазад (1246—1389)
  • Стыр Мæскуыйы кънйазад (1389—1547)
  • Уырысы паддзахад (1547-æм азы 16 январы — 1721-æм азы 22 октябры)
  • Уæрæсейы импери (1721-æм азы 22 октябры — 1917-æм азы 1 сентябры)
  • Уæрæсейы республикæ (1 сентябры — 1917-æм азы 25 октябры (7 ноябры))
  • Уæрæсейы Советон Федеративон Социалистон Республикæ (сырæзт 25 октябры (7 ноябры) 1917-æм азы, 1922—1991 Советон Цæдисы сконды)
  • Советон Социалистон Республикæты Цæдис (1922-æм азы 30 декабры — 1991-æм азы 26 декабры)
  • Уæрæсейы Федераци (1991-æм азы 25 декабры — ныры рæстæг)

Сæйраг сахæртæ

Президенттæ

  • Борис Ельцин (1991—2000)
  • Владимир Путин (2000—2008)
  • Дмитрий Медведев (2008—2012)
  • Владимир Путин (2012 — ныры онг)

Æрдз

Цæдтæ

Байкал у дунейы арфдæр цад, стырдæр æрдзон æдзæхх донуат. Ладогæйы цад у Европæйы стырдæр æдзæхх цад.

Кæс статьятæ

  • Уæрæсейы сахартæ цæрджыты нымæцмæ гæсгæ
  • Уæрæсейы стырдæр хъæуты номхыгъд‎

Фиппаинæгтæ

  1. Æндæр арæх ном ирон æвзаджы у Уырыс.


This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.