Teherano

Teherano (perse تهران [tehrAn]  aŭskulti), estas ĉefurbo kaj de Irano kaj de la Provinco Teherano. Ĝi situas je 1220 m super la marnivelo ĉe piedoj de la Elborz-Montaro, kies plej alta monto-pinto nomiĝas Damavando kaj altas 5610 metrojn.

Teherano
perse: تهران
ĉefurbo
Teherano
Oficiala nomo: تهران
Ŝtato  Irano
Provinco Teherano
Historiaj regionoj Osmanida imperio, Safavidoj
Montaro Montaro Elborz
Konataj lokoj Nacia muzeo de Irano, Parko Laleh
Riveroj Ĝaĝrud, Karaĝ
Situo Teherano
 - alteco 1 200 m s. m.
 - koordinatoj 35°41′46″N 51°25′23″E (mapo)
Areo 730,0 km² (73 000 ha)
 - de aglomeraĵo 400 km² (40 000 ha)
Loĝantaro 13 413 348 (2006)
 - de aglomeraĵo 8 429 807
Denseco 18 374,45 loĝ./km²
 - de aglomeraĵo 21 075 loĝ./km²
Unua skribmencio 942
Horzono IST (UTC+3,30)
 - somera tempo ISST (UTC+4,30)
Poŝtkodo
Telefona antaŭkodo 021
Situo enkadre de Irano
Teherano
Situo enkadre de Azio
Vikimedia Komunejo: Tehran
Retpaĝo: www.tehran.ir

Kun ĉirkaŭ 8.3 milionoj da loĝantoj kaj surpasanta 15 milionojn en la pli larĝa metropola areo, Teherano estas la plej granda urbo kaj urba areo de Irano, kaj la plej granda urbo en Okcidenta Azio. Kvankam gamo da neoficialaj lingvoj estas parolitaj, ĉirkaŭ 99% de la loĝantaro komprenas kaj parolas la persan. La plimulto de homoj en Teherano identigas sin kiel persaj.

La majoritato de loĝantoj estas persaparolantoj, sed estas ankaŭ loĝantaroj de Luroj, Kurdoj, Azerioj, kaj Nordirananoj (Ŝomalioj).

Ĝis 1796, Teherano estis negrava vilaĝo. En 1796, Agha Mohammed Ĥano elektis Teherano kiel nove ĉefurbo de Irano. Laŭlonge de la Irana historio, la ĉefurbo estis translokigita multajn fojojn, Teherano estas la 32a nacia ĉefurbo de Irano. En antaŭ-islama epoko, parto de la areo de nuntempa Teherano estis okupita de Rey (kiu ĉe Avesto vivas laŭ la formo de Raga, nuna parto de la urbo Teherano, kiu graviĝis post la detruado de Rey fare de la Mongoloj komence de la 13a jarcento.

En la 20a kaj 21a jarcentoj, Teherano estis celo de amasmigrado de personoj el la tuta Irano. La urbo estas hejmo de multaj historiaj moskeoj same kiel de kelkaj kristanaj preĝejoj, sinagogoj kaj zoroastraj fajrtemploj. Tamen, modernaj strukturoj, ĉefe Turo Azadi kaj Turo Milad, venis iĝi simboloj de la urbo. Teherano estas rangita la 29a en la mondo laŭ loĝantaro de sia metropola areo.

Teherano havas multajn industriojn, ekzemple pri elektraj ekipaĵoj, teksaĵoj, sukero, cemento kaj aŭtomobiloj. Modernan metroon havas Teherano ekde 2001 kaj modernan flughavenon. Ĝi havas ses universitatojn kun aktiva studenta movado, akademiojn kaj muzeojn. Teherano estas grava centro de komerco pri tapiŝoj.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.