Estados Unidos

Ang Tinípong Bángsà (kun EU, gíkan sa Kinatsiláng Estados Unidos; Ininggles: United States of America kun USA) usá ka republiká nga pederál nga gilangkóban sa kalím-an ka bángsà o estádo. Nahimutáng sa túngà-túngang párte sa Amihanáng Ameriká ang kadaghánan sa mgá estádo. Adúnay kaugalíngong pangagamhánan ang káda estádo ubós sa sistémang pederalísmo. Adúnay duhá ka kamad-ánhong utlánan ang Tinípong Bángsà, síkbit sa Mehikó ang usa ug sa Kanádya usáb ang láing usá. Gilibotân kiní sa nagkadaíyang katubígan sáma sa Kaláwrang Pasipikó, Dágat Bering, Kaláwrang Arktikó, úg Kaláwrang Atlantikó. Dílì súmpay-kamád-an ang duhá ka estádo sa Alaska úg Hawaii sa nahibilíng 48 ka estádo. Parého sab nga dílì súmpay-kamád-an ang uság usá. Náay koleksiyon sa mgá distríto, teritóryo úg ubán pang ginsakópang panggawás ang EU sa ubáng párte sa kalibótan. Komón nga gitawág og “Amerkáno” ang katáwhan sa Estádos Unídos o Tinípong Bángsà.

Tinípong Bángsà
Estados Unidos
Bandera Támlà
Motto: E Pluribus Unum (Gíkan sa pagkadághan naghiúsa) (tradisyonal) 
In God We Trust
Nasodnong Awit: The Star-Spangled Banner (Ang Bandérang Dinígo og mgá Bitúon)
Kapital Washington, D.C.
38°53 N 77°02 W
Kinadak-ang dakbayan Dakbayán sa Núybayork
Opisyal nga (mga) pinulongan Walâ sa lébel nga pederál
(de facto: Iníngles)
Gobyerno Repúblikang pederál konstitúsyonal
 - Pamúno-nasód Donald Trump (R)
 - Puli-pamúnò Mike Pence (R)
 - Tigpamâbà sa Baláy-balaoránan Paul Ryan (R)
Kaugalingnan gikan sa Gran Britanya 
 - GideklarárHúlyo 4 1776 
 - Internásyonal nga pag-iláSeptiyémbre 3 1783 
 - Naratipikár ang KonstitusyónMárso 4, 1787 
Arya  
 - Katibuk-an9,631,420 km² (3rd1)
 3,718,695 sq mi 
Populasyon  
 - Plantilya:2007308,745,538 (3rd)
 - Sensus sa 2000 281,421,906
 - Densidad 31/km² (172nd)
80/sq mi 
GDP (PPP) Banabana sa 2006
 - Katibuk-an$13.049 trillion (1st)
 - Per capita$59,555 (3rd)
HDI (2004) 0.957 (8th)  high
Kwarta dolyar ($) (USD)
Sona sa oras (UTC-5 to -10)
 - Summer (DST) (UTC-4 to -10)
Internet TLD .us .gov .edu .mil
Kodigong pangtawag +1
1 Usahay ilista nga ika-4 sa arya; ang ranggo disputed sa China.

Ang nasodnong ginikanan sa Estados Unidos matamdan sa deklarasyon sa napulog tulo kolonya gikan sa Gran Britanya niadtong 1776 nga sila independente na nga mga estado, ug gipakusog sa Tratado sa Paris (1783). Sugod pa sa tunga-tunga sa ika-20 siglo, naunhan na niini ang tanang nasod sa impluwensiya sa ekonomiya, politika, militar, ug kultura.

Nahimo ang EU ubos sa tradisyon nga panggobyerno nga adunay pagsinabtanay sa mga tawong ginsakpan pinaagi sa modelo nga demokrasya nga representatibo. Kining modelo sa gobyernong presidensiyal-konggresyonal nakopya sab sa daghan pang mga nasod, ilabi na sa mga naa sa Tunga-tungang Amerika ug Habagatang Amerika apil na ang nasod sa Pilipinas.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.