İndoneziya

İndoneziyaCənub-Şərqi Asiyada ən böyük dövlət. Rəsmi adı İndoneziya Respublikası, bəzən İndoneziya Respublikası Unitar Dövləti (Negara Kesatuan Republik Indonesia) milli adı istifadə olunur. Cənub-Şərqi Asiyada, HindSakit okeanları arasında olan bir ölkədir. Dünyanın ən böyük ada ölkəsidir, on yeddi mindən çox adaya malikdir. Sahəsi 1.904.569 kvadrat kilometr (735.358 kvadrat mil), torpaq sahəsi ilə dünyada 14-cü, dəniz və quru ərazisi ilə birgə 7-ci sıradadır. 261 milyondan çox əhalisi olan bu ölkə dünyanın ən çox əhalisi olan dördüncü ölkəsi və ən çox müsəlman əhalisi olan ölkədir. Dünyanın ən sıx məskunlaşmış adası olan Yavada ölkə əhalisinin yarıdan çoxu yaşayır.

Republik Indonesia

İndoneziya Respublikası
İndoneziya
17 avqust 1945
Gerbi
Şüarı: Bhinneka Tunqqal Ikaal Ika (Kavi dilində)
(Azərbaycanca: "Müxtəliflikdə Birlik")
Milli İdeologiya:
Pançasila
Himni: "İndoneziya Raya"
(Azərbaycanca: "Böyük İndoneziya")
Paytaxtı Cakarta 6°12′ c. e. 106°49′ ş. u.
Ən böyük şəhəriCakarta, Surabaya, Bandunq, Bekasi, Medan, Tanqeranq, Depok, Semaranq, Palembanq, Makasar, Cənubi Tanqeranq, Malanq, Surakarta
Rəsmi dilləriİndoneziya dili
Tanınmış regional dilləri700-dən çox
Etnik qrupları
300-dən çox etnik qrup
Dini
87,2% İslam
9,9% Xristianlıq
—7,0 Protestantlıq
—2,9% Roma-Katolik kilsəsi
1,7% Hinduizm
0,7% Buddizm
0,2% Konfutsiçilik və qeyriləri
Demonim(lər)iİndoneziyalı
İdarəetmə formasıUnitar prezident respublikası
 Prezident
Coko Vidodo
 Vitse – prezident
Maaruf Amin
 Xalq Nümayəndəsi Şurasının sədri
Puan Maharani
 İndoneziya Ali Məhkəməsinin Baş Hakimi
Məhəmməd Hatta Əli
Qanunverici orqanıXalq Məşvərət Məclisi (MPR)
Regional Nümayəndələr Şurası (DPD)
 Aşağı palatası
Xalq Nümayəndələr Şurası (DPR)
Qurulması
Tarixi 
II əsr
 Müsəlman sultanlıqlar
XIII əsr
20 mart 1602
1 yanvar 1800
 Yapon işğalı
9 mart 1942
 Müstəqilliyin elan edilməsi
17 avqust 1945
 Tanınma və federasiya
27 dekabr 1949
 Unitar respublika
17 avqust 1950
 Yaranması
17 avqust 1945
Ərazisi
 Ümumi
1910931 (14-cü)
 Su (%)
4,85
 Ümumi quru ərazisi
699,451 sq mi (1,811,570 km2)
Əhalisi
 2017 təxmini
263.846.903 (4-cü)
 Sıxlıq
120/km2 (310.8/sq mi)
ÜDM (AQP)2019 təxmini
 Ümumi
3.740 trillion (7-ci)
 Adam başına
14,020 $ (89-cu)
ÜDM (nominal)2019 təxmini
 Ümumi
1.100 trilyon $ (16-cı)
 Adam başına
4,120 $ (106-cı)
Cini indeksi (2017)39,5
orta
İİİ (2017)0,694
orta · 116-cı
Valyutasıİndoneziya rupiyası (Rp) (IDR)
Saat qurşağı+7…+9
Tarix formatıDD/MM/YYYY
Yolun hərəkət istiqamətisol
Telefon kodu62
ISO 3166 koduID
İnternet domeni.id

Bu suveren dövlət seçilmiş qanunverici orqanı olan prezident və konstitusiyalı bir respublikadır. Onun 34 əyaləti var, onlardan beşinin xüsusi statusu var. Ölkənin paytaxtı Cakarta dünyada ikinci ən sıx məskunlaşmış şəhər ərazisidir. Ölkə quru sərhədlərini Papua-Yeni Qvineya, Şərqi TimorMalayziyanın şərq hissəsi ilə bölüşür. Digər qonşu ölkələrə Sinqapur, Vyetnam, Filippin, Avstraliya, Palau, Hindistanın AndamanNikobar adaları daxildir. Çoxlu əhalisi və sıx məskunlaşdığı bölgələrə baxmayaraq, İndoneziya geniş səhralara malikdir, yüksək bioloji müxtəlifliyi dəstəkləyir. Ölkədə nefttəbii qaz, kömür, qalay, mis, qızıl, nikel kimi zəngin təbii ehtiyatlar vardır, kənd təsərrüfatı əsasən düyü, xurma yağı, çay, qəhvə, kakao, dərman bitkiləri, ədviyyat və rezin istehsal edir. Çin, ABŞ, Yaponiya, SinqapurHindistan İndoneziyanın əsas ticarət tərəfdaşlarıdır.

İndoneziya arxipelaqının tarixi öz təbii sərvətlərinə çəkilən xarici güclərin təsirinə məruz qalmışdır. Ən azı VII əsrdən etibarən Srivicaya və daha sonra Macapahit materik Çin və Hindistan yarımadasının subyektləri ilə əlaqəli olduğu dövrdən bəri ticarət üçün dəyərli bir bölgə olmuşdur. Yerli hökmdarlar erkən əsrlərdən tədricən xarici təsiri özündə cəmləşdirdilər və Hind və Buddist krallıqları çiçəkləndi. Müsəlman ticarətçilər və sufi alimləri İslamı gətirdilər, Avropa işğal gücləri xristianlığı gətirdilər və kəşf əsrində Maluku ədviyyat ticarətində inhisar etmək üçün bir-birlərinə qarşı mübarizə apardılar. Bəzən portuqal, fransız və ingilislər tərəfindən müdaxilə edilsə də, Hollandiya arxipelaqdakı 350 illik mövcudluğunun çoxuna görə Avropanın ən öndə gedən güclərindən idi. 20-ci əsrin əvvəllərində bir millət dövləti kimi "İndoneziya" anlayışı yarandı və müstəqillik hərəkatları formalaşmağa başladı. İkinci Dünya Müharibəsindən sonra Asiyanın müstəmləkə koloniyalarından çıxılan dövründə İndoneziya Hollandiya ilə silahlı və diplomatik qarşıdurmadan sonra 1949-cu ildə müstəqillik əldə etdi.

İndoneziya yüzlərlə fərqli yerli etnik və dil qruplarından ibarətdir, ən böyük və siyasi baxımdan dominant olan etnik qrupu yavalılardır. Müsəlman əksəriyyəti olan əhali arasında milli dil, etnik müxtəliflik, dini plüralizm və müstəmləkəçilik və ona qarşı üsyan tarixi ilə müəyyən edilən ortaq bir şəxsiyyət meydana gəldi. İndoneziyanın milli şüarı olan Bhinneka Tunggal Ika ("Müxtəliflikdə Birlik" sözün həqiqi mənasında "hələ də birdir") ölkəni formalaşdıran müxtəlifliyi ifadə edir. İndoneziya iqtisadiyyatı nominal ÜDM-ə görə dünyada 16-cı, AQP-də ÜDM-ə görə 7-ci yerdədir. Ölkə bir çox çoxtərəfli təşkilatların üzvüdür, bunlar arasında BMT, ÜTT, BVF, G20Qoşulmama Hərəkatının, Cənub-Şərqi Asiya Ölkələri Assosiasiyasının, Asiya-Sakit Okean İqtisadi Əməkdaşlığı, Şərqi Asiya Sammiti, Asiya İnfrastruktur İnvestisiya Bankıİslam Əməkdaşlıq Təşkilatıdır.

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.